İyi İletişim Becerileri Hangi Temel Unsur ya da Unsurlardan Oluşur?
İyi iletişim becerileri, her an hayatımızın içinde. Evet, evet, hatta dün akşamki pizza siparişi verirken de! “Söylediğim gibi, 3 dilim sucuklu, 2 dilim margarita” demek, aslında iletişim becerilerinin ilk adımlarından biridir. Ama tabii, o kadar basit değil. Çünkü iletişim demek, sadece birini duyup “tamam” demek değil. Hele ki ben gibi, sürekli kafasında kurallar olan biriyseniz, iletişimde “mükemmel” olmak biraz daha zor. Ama hayatta her şey gibi, bu da pratikle olur, değil mi?
1. Empati: Karşındakini Anlayabilmek (Ve Bunu Hissettirebilmek!)
Empati, yani karşındaki insanın yerine koymak, iyi iletişimin belki de en kritik unsuru. Bunu daha iyi anlatabilmek için bir arkadaşımın telefon konuşmasına bakalım:
Ben: “Yaa, iş yerinde yine çok sıkıldım, her şey öyle monoton ki…!”
Arkadaşım: “Aynen ya, bende de öyle, bıktım şu işten!”
İşte, işte burada empati sıfır! Buradaki empati eksikliği, tam olarak ne demek istediğimi anlamamış olmasından kaynaklanıyor. Oysa şöyle bir şey söylemesi, muazzam olabilirdi:
Arkadaşım: “Aaa, gerçekten mi? Senin için gerçekten zor olmalı! Ne oldu, seni bu kadar bunaltan şey ne?”
İşte bu, empati! Yani karşındaki kişiyi gerçekten dinleyip, onu anlamaya çalışmak. “Benim de başıma geldi” demek değil, gerçekten o kişiyle ilgilenmek. Çoğumuz bunu yapmıyoruz, çünkü bazen başkalarının sıkıntılarıyla uğraşmak istemiyoruz (hadi itiraf edelim, değil mi?) Ama empatiyi geliştirmek, iletişimin temel taşı. Ya da en azından kötü bir diyalogu kurtarabilir!
2. Dinlemek: “Evet, Evet, Tamam” Dediğinizde Gerçekten Dinliyor Musunuz?
Geldik bir diğer önemli unsura: Dinlemek. Tabii, dinlemek demek “Evet, evet, tamam” demek değil. Gerçekten dinlemek… Bu da nedir? Bunu açıklamak için, geçen hafta yaşadığım bir durumu hatırlıyorum:
Ben: “Gerçekten ya, dün akşam eve geldim, hiç uyuyamadım. O kadar bunaldım ki!”
Arkadaşım: “Aaa, bende geçen hafta uyuyamamıştım!”
Ben: “Ama bu sefer gerçekten… (bunu anlatmak istemiyorum, gözümde uyku çökmüş gibi…)”
Haa! Benim derdim, uyumamak değildi, aslında biraz daha derin bir şeydi. Ama arkadaşım sadece kendi hikayesini anlatmaya başladı. Bu, iletişimin en büyük hatalarından biri: Başkasının derdini dinlerken, kendi hikayenizi anlatmaya kalkmak. Dinlemek demek, konuşan kişiye tam anlamıyla odaklanmak demek. Hani şu “Evet, anlıyorum, ne demek istiyorsun?” diyenler vardır ya, işte bunlar gerçek dinleyiciler!
Dinlemek Demek, Birine “Sana Değer Veriyorum” Demek Gibidir
Karşındaki insanın gerçekten ne dediğini anlamak, onun söylediklerine önem vermek demek. Yani, “ya evet, ben seni duyuyorum” demek değil, “sana odaklanıyorum, seni anlıyorum” demek! O yüzden, dinlerken hepimizin şu soruyu kendimize sorması gerekiyor: “Gerçekten dinliyor muyum?”
3. Açıklık: Ne Söylediğini Bilmek ve Açıkça Söylemek
İyi iletişim, en basit haliyle, ne söylediğini ve nasıl söylediğini bilmektir. Bu, aslında en kolay gibi görünse de çoğu zaman zor olabilir. Mesela şöyle bir durum düşünün:
Ben: “Ya, bana geçen hafta ‘seninle konuşmak istiyorum’ dediklerinde, açıkçası biraz tedirgin oldum.”
Arkadaşım: “Hımm, neden?”
Ben: “Çünkü bazen insanlar bana böyle bir şey söylediğinde, ‘herhangi bir sorun var mı?’ diye düşünüyorum.”
İşte burada açıklık devreye giriyor. Eğer ben, o “konuşmak istiyorum” cümlesinin ne anlama geldiğini doğru anlamasaydım, bir yanlış anlaşılma oluşabilirdi. Ne demek istediğinizi doğru ve açık bir şekilde ifade edebilmek, yanlış anlaşılmaları engeller ve iletişimi çok daha sağlıklı kılar.
4. Beden Dili: Sadece Söylediklerin Değil, Gözlerinin Söyledikleri
İyi iletişim becerileri sadece sözle değil, beden dilinizle de ilgilidir. Mesela, birine ilgiyle bakmak, ellerini düzgün bir şekilde kullanmak ve hatta mimiklerle duygularınızı iletmek, “sözlerin” ötesinde de çok şey anlatabilir. Birini dinlerken gözlerini kısıp başını sallamak bile, “Evet, seni gerçekten anlıyorum” demek kadar etkili olabilir. Beden dilini küçümsemeyin, çünkü çoğu zaman sözlerden çok, hareketleriniz size ne demek istediğinizi anlatır!
Sonuç Olarak
İyi iletişim becerileri, tıpkı pizza gibi… Birkaç basit malzeme ile ama doğru oranla, harika bir sonuç elde edebilirsiniz. Empati, dinleme, açıklık ve beden dili, her biri birer malzeme. Tabii ki, bu beceriler gelişir ve ilerledikçe “mükemmel iletişimci” olabilirsiniz. Ama hatırlatmak gerekirse, her zaman pratikle gelişiyor. Öyleyse, hadi bir konuşma yapalım, dinleyelim, anlaşalım ve en önemlisi, iletişimde harika bir pizza yapalım!